1,435 mm między wewnętrznymi krawędziami dwóch szyn. To najpowszechniej stosowany rozstaw, obejmujący większość Europy, Amerykę Północną, Bliski Wschód i Chiny.
Kompendium
Odległość między dwiema szynami
Rozstaw torów to odległość między wewnętrznymi krawędziami dwóch szyn. Tory normalne, wąskie i szerokie występują w różnych częściach świata, z różnych powodów.
Szerokość stosowana na większości świata
Przy 1,435 mm między szynami tor normalny jest najpowszechniej stosowaną szerokością. Jego historia sięga 1822 roku i pierwszej publicznej kolei parowej; następnie rozpowszechnił się w większości Europy, na Bliskim Wschodzie, w Ameryce Północnej, w dużej części Afryki i w Chinach. Korzystają z niego linie pasażerskie, regionalne, dalekobieżne, towarowe i dużych prędkości.
Dlaczego właśnie 1,435 mm
Ta szerokość jest starsza niż kolej parowa. Stosowano ją na wczesnych angielskich kolejkach węglowych, aby wozy konne mogły bez zmian jeździć po nowych szynach. Ten sam rozstaw często wiąże się z kołami rzymskich rydwanów, wystarczająco szerokimi dla dwóch koni idących obok siebie.
Wielka Brytania ustanowiła 1,435 mm jako swój standard w 1846 roku. W Austrii około 5,200 z 5,575 km linii ma dziś rozstaw normalny. Pozostałe około 370 kilometrów to tory wąskie.
Węższy niż 1,435 mm
Tor wąski to każdy rozstaw mniejszy od normalnego. Najczęściej spotyka się tor metrowy 1,000 mm oraz 760 mm. Stosuje się go w górach i w trudnym terenie, ponieważ węższy rozstaw lepiej niż tor normalny radzi sobie z ciasnymi łukami i stromymi wzniesieniami. Typowym przykładem są linie górskie i zabytkowe w Alpach.
Szerszy niż 1,435 mm
Tor szeroki to każdy rozstaw większy niż 1,435 mm. Najpopularniejszy jest rozstaw rosyjski 1,520 mm, druga co do długości sieć kolejowa na świecie po torze normalnym. Szerszy tor na ogół przenosi cięższy i stabilniejszy ładunek, dlatego spotyka się go na długich liniach dla ciężkich przewozów towarowych. Najbardziej znanym przykładem jest Kolej Transsyberyjska.
Dlaczego szerokości wciąż do siebie nie pasują
Większość różnic powstała przed jakimkolwiek porozumieniem międzynarodowym. Każdy region budował własną kolej o szerokości wybranej przez budowniczego. Nierzadko niezgodność była celowa, aby wroga armia lub konkurencyjny przewoźnik nie mogli prowadzić swoich wagonów po danej linii.
Miejsce, w którym spotykają się dwie szerokości, to punkt zmiany rozstawu torów. Ładunek jest przeładowywany na wagony przystosowane do nowej szerokości albo w tych samych wagonach wymienia się lub przestawia zestawy kołowe. Systemy samoczynnej zmiany rozstawu kół przyspieszyły ten proces. Nadal jest to jednak dodatkowy etap, który wydłuża czas przewozu, gdy trasa przekracza tę granicę.
Nowe szerokości raczej się już nie pojawią. Praktyczny kierunek to rozbudowa istniejących sieci. Szczególnie szybko rośnie sieć torów normalnych w Azji Wschodniej.
FAQ
Pytania pojawiające się przy trasach kolejowych
Tor wąski to każdy rozstaw poniżej 1,435 mm, głównie tor metrowy i 760 mm; sprawdza się na ciasnych łukach i w stromym terenie. Tor szeroki to każdy rozstaw powyżej 1,435 mm, najczęściej rozstaw rosyjski 1,520 mm; nadaje się do ciężkich przewozów towarowych na długich, przeważnie płaskich odcinkach.
Większość sieci budowano niezależnie, zanim powstał jakikolwiek międzynarodowy standard. Ukształtowanie terenu, koszty, a czasem celowe decyzje wojskowe lub gospodarcze skłaniały różne regiony do wyboru różnych szerokości.
Ładunek jest przeładowywany na wagony przystosowane do nowego rozstawu albo w tych samych wagonach na granicy wymienia się lub przestawia zestawy kołowe. W obu przypadkach to dodatkowy etap, który wydłuża czas przewozu.
Otwórz typy wagonów
Strona wagonów przedstawia wagony kryte, odkryte, platformy i cysterny wraz z ładownością, masą własną i pojemnością.